Aankomend president Desi Bouterse van Suriname kan de komende vijf jaar ongestoord naar het buitenland reizen omdat Nederland zijn onschendbaarheid zal respecteren. Den Haag kan landen straks niet meer vragen Bouterse, wiens partij in Suriname donderdag een coalitieakkoord sloot met de oud-rivaal Ronnie Brunswijk, uit te leveren wegens zijn veroordeling in Nederland voor drugshandel. Als president heeft Bouterse volledige immuniteit.Presidentschap al lang vurige wens Bouterse
Coalitie Bouterse en Brunswijk Suriname
Verhagen: Desi Bouterse niet welkom
Hoewel sommige strafrechtdeskundigen vinden dat Bouterse wél kan worden gearresteerd, zeggen de ministeries van Justitie en Buitenlandse Zaken dat Nederland zich zal houden aan het gewoonterecht dat buitenlandse staatshoofden en regeringsleiders onschendbaar zijn voor strafvervolging door andere staten.
Het Internationaal Gerechtshof bekrachtigde deze regel in 2002 nog eens. Minister Verhagen van Buitenlandse Zaken zei na de Surinaamse verkiezingen dat Bouterse als president niet welkom is in Nederland. Maar het bleef daarna onduidelijk, ook voor het Nederlands Openbaar Ministerie welke gevolgen Bouterses immuniteit zou hebben voor de uitvoering van de drugsstraf.
Bouterses verkiezing en de opstelling van Den Haag, zal tot gevolg hebben dat het actieve Nederlandse beleid sinds 1998 om Bouterse te laten arresteren in de ijskast wordt gezet.
Internationaal gewoonterecht
‘Wij zien de discussie die nu wordt gevoerd, maar we hebben ons te houden aan het internationaal gewoonterecht’, zegt een woordvoerder van Justitie. ‘Presidenten genieten op grond van het volkenrecht en het Wetboek van Strafrecht volledige immuniteit als staatshoofd.’
Vooral strafpleiter Gerard Spong meent dat Den Haag en het Openbaar Ministerie zich straks actief moeten blijven opstellen om Bouterse toch uitgeleverd te krijgen. Tegen Bouterse is, op initiatief van Nederland, een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd via Interpol wegens de mislukte smokkel in 1997 van 474 kilo cocaïne naar de haven van Stellendam.
Suriname is straks het enige land in de wereld met een president die voor drugshandel is veroordeeld. Ook oud-rebellenleider Ronny Brunswijk moet zes jaar in Nederland zitten wegens drugshandel.
Immuniteit
Ook het ministerie van Buitenlandse Zaken benadrukt dat Nederland straks weinig kan doen. ‘De algemene regel is dat staatshoofden, regeringsleiders en ministers van Buitenlandse Zaken, zolang ze in functie zijn, overal ter wereld immuniteit hebben. Dat is een feit’, zegt een woordvoerder.
Bouterse moet nog 11 jaar zitten in Nederland. In 2000 werd hij echter voor vijf andere drugszaken en voor deelname aan een criminele organisatie vrijgesproken. Nederland zag sinds 1998 drie pogingen mislukken om hem te arresteren en uitgeleverd te krijgen. Trinidad en Guyana weigerden hem in 1998, na een verzoek van Den Haag, te arresteren omdat er geen uitleveringsverdrag met Nederland was. In 1997 zag minister Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) af van een verzoek aan Brazilië omdat hij soortgelijke problemen voorzag.
Nederland heeft sinds 2003 wel een uitleveringsverdrag met Trinidad, maar dat land is een bondgenoot van Suriname en zal hem echter vrijwel zeker niet aanhouden. Spong, voormalig adviseur van het Surinaamse Openbaar Ministerie, vindt echter dat er genoeg gronden zijn voor justitie om Bouterse als president straks toch te laten aanhouden zodra hij reist.
Spong: ‘Bouterses volledige immuniteit wordt onder andere beperkt door het VN-verdrag tegen drugshandel. Dit verdrag, en niet het gewoonterecht inzake immuniteit, moet doorslaggevend zijn. Ook Europese kaderbesluiten maken een aanhouding mogelijk. Trinidad en Guyana hebben dus twee rechtsgronden om Bouterse aan te houden en uit te leveren.’
Jacht tijdelijk opschorten
Hoogleraar internationaal recht Willem van Genugten van de Universiteit van Tilburg bestrijdt dat. Hij zegt dat Nederland geen andere keus heeft dan de jacht tijdelijk op te schorten. Genugten wijst erop dat Nederland, met het in werking treden in 2003 van de Wet Internationale Misdrijven, heeft gekozen voor de lijn van het Internationaal Gerechtshof die arrestatie tijdelijk uitsluit. Genugten: ‘Bouterse zou aan het langste eind trekken als hij tóch op last van Nederland zou worden gearresteerd en uitgeleverd. Hij heeft de wetgever aan zijn zijde.’
Met de steun van de A-Combinatie van Brunswijk en de Volks Alliantie van de Javaanse parlementsvoorzitter Paul Somohardjo, kan Bouterse al in de eerste ronde in het parlement tot president worden gekozen. Alle drie leiders hebben een strafblad. Somohardjo werd in 2003 veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf van twee maanden wegens aanranding.
Als Bouterse president is, dreigt ook nog een veroordeling wegens betrokkenheid bij de Decembermoorden van 1982. Hiervoor heeft hij geen immuniteit. De nieuwe regering kan deze rechtszaak niet stopzetten. Mogelijk doet de krijgsraad dit jaar uitspraak. Indien Bouterse wordt veroordeeld, moet zijn minister van Justitie een bevel tot gevangenneming tekenen. Verwacht wordt dat Bouterse, gezien zijn meerderheid in het parlement van 36 van de 51 zetels, dan zal aansturen op amnestie of gratie.
bron: http://www.volkskrant.nl
